جستجو
بافران

توضیحات

بافران . (اِخ ) دهی است از بخش حومه ٔ شهرستان نائین که در ۵۰ هزارگزی جنوب خاور نایین متصل به شوسه ٔ نایین به عقدا در جلگه واقع است . ناحیه ای است دارای آب و هوای معتدل و ۲۰۲۷ تن سکنه(براورد سال ۱۳۹۰) ، آب آنجا از قنات تأمین میشود. محصول عمده ٔ آن غلات و میوه و شغل مردمش زراعت و صنایع دستی زنان کرباس بافی و راهش فرعی است . دبستان و مسجدی قدیم دارد. (فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۱۰). در تاریخ نائین تألیف صدربلاغی آمده است : از دهات معروف مشرق نائین است و آبادیهای حومه ٔ آن عبارت است از جید، کشتخوان ، پیربداق و علی آباد. قلعه مخروبه ای در بافران است که به قلعه رستم مشهور است . درخت و پایابی نیز هست که معروف است که حضرت رضا (هنگام عزیمت به خراسان ) در کنار آن درخت غذا خورده و در آن آب وضو ساخته است . شاه عباس کبیر هم در نذری که کرد که پیاده بخراسان مشرف شود (۱۰۱۰ هَ . ق .) تا آنجا که توانسته است از مسیر حضرت رضا راه پیموده است . به امر شاه عباس در اطراف آن درخت صحنی بنا کرده اند. مسجد جامع بافران نیز از آثار قدیمی آن محل است . جمعیت بافران به دو دسته عرب و عجم تقسیم میشود. عربهای آن ازاعراب بنی عامرند و تفنگچیان بافرانی در زمان قاجاریه معروف بوده اند، در هجوم افاعنه بافران مورد قتل عام قرار گرفت .
وجه تسمیه بافران
بسیاری ازنامها و اسامی روستاها و شهرهای کشورمان برای مردم زمان ما نامفهوم و ناشناخته است. چه بسا اسم شهرها و روستاها و آبادیها بر اساس تفکرات و اندیشه ها و حوادث زمانهای گذشته و شاید چندین هزار سال پیش تعیین شده است و یا این که مردم هر محل محل سکونت خود را بدان نامها خوانده اند ممکن است بسیاری از این اسامی و اعلام را مردم دوران ما نشناسند و یا از چگونگی نامگذاری آن بی خبر باشند و ریشه و مبنای وازه ها از زبان عربی و یا زبان دیگری چگونه وارد زبان پارسی شده است وجه نامگذاری بافران از قدیم تا به حال برای مردم ساکن در این دیار مبهم بوده و هنوز هم نتوان با نظر قطعی در این مورد سخن گفت .
نام بافران بصورت تقطیع (با + فر+ آن ) باشد یعنی محل منسوب به فر و شکوه یا جایی که فر و شکوه و جلال بسیار دارد
این تقطیع با موازین اشتقاق سازگار است .ولی به حکم این که در این زیستگاه آب فراوان بوده و در گورآباد بافران آسیایی بوده که ویرانه های آن هنوز بر جاست ودر این کلمه اشاره به آب شده است .هر چند در مورد وجود آب فراوان در بافران و به خصوص در محله هایی مانند دجله که بر سبب پر آبی به این نام خوانده شده شکی نیست و حتی کتاب باریخ نایین کوچ اعراب عامری را از سفلای اردستان به بافران به دلیل وجود مراتع و چراگاه خوب این منطقه می داند .
وجه دیگر کلمه بافران برگرفته از نام دانشمند قرن ۵ و۶ هجری یسخ ابواسحاق بادرانی می داند .
دهخدا نیز در توضیح کلمه بادران به نقل از معجم البلدان چنین می نویسد از قریه های اصفهان و از اعمال نایین است ودر توضیح بادرانی می نویسد منسوب به بادران که قریه ای است از قرای واقعه بین نایین و بادران از نواحی اصفهان .
وجه تسمیه دیگر نیز برای نام بافران ذکر شده است از جمله این که بافران را مرکب از دو کلمه باد + بوران می دانند که به مرور زمان بصورت بادران و بعدها با تبدیل دال به فا بصورت بافران در آمده است .
در نتیجه کلمه بافران کلمه ای باستانی است و ذکر وجوه مختلف ناشی از گستردگی و ظرفیت والای کلمه در قبول و پذیرش وجوه مختلف است به عبارت دیگر وجود ابهام در علت نامگذاری بافران نشاندهنده قدمت و پیشینه گسترده این سرزمین نیز است .
جاذبه های تاریخی و معماری در بافران
۱- مسجد جامع تاریخی بافران
مسجد جامع
از جمله آثار تاريخي بافران كه بناي اصلي آن براساس شواهد موجود، احتمالاً به قرون اوليۀ اسلامي مي رسد مسجد جامع بافران است. نظر عده اي بر اين است كه پيش از ورود دين مبين اسلام به بافران، ‌اين مسجد به عنوان آتشكدۀ زرتشتيان، ‌مورد استفاده بوده و فقدان محراب در ساختمان مسجد را مويّد اين نكته مي دانند. تنها سند تاريخي دربارۀ بناي مسجد، كتيبه اي سنگي با ابعاد ۲۰ × ۲۰ سانتيمتر است كه بر بالاي محراب فعلي مسجد، نصب شده است. بر روي كتيبۀ مزبور با خط ثلث برجسته ،‌كلمۀ طيببۀ «لا اله الا الله، محمد رسول الله، علي ولي الله » حك شده و در پايين آن جملۀ «كَتَبَه حبيب الله » و «سنۀ ۹۶۶ » به چشم مي خورد . جملۀ نخست ، نشانگر نام نويسندۀ آن سنگ نوشته و عبارت دوّم با توجه به نزديكي زمان ساخت مسجد جامع نايين و مسجد جامع بافران در قرنهاي اوّليۀ اسلامي ، نشان دهندۀ تاريخ تعمير مسجد است نه تاريخ احداث آن .
ویژگیهای معماری مسجد
اين مسجد تاريخي بر اساس الگوي مساجد چهار ايواني بنا گرديده و مساحتي قريب به ۸۰۰ متر مربع دارد. مسجد در ارتفاع ۵/۱ متري از سطح معبر قرار دارد و در بخش جنوب و غرب آن دوساباط كه نقش پشتبند بنا را بر عهده دارند تعبيه شده است.
اين بنا شامل فضاهايي همچون صحن ، شبستان و رواق است. سرداب يا زيرزمين مسجد وتك مناره خشتي از ويژگيهاي اين بناي تاريخي محسوب مي شوند. ورودي اصلي مسجد در ضلع غربي قرار دارد و پس از عبور از جلو خان مي توان از طريق راهروي عريض به صحن مسجد راه يافت . شبستان اصلي مسجد با سقفي بلند و گنبدي شكل در ضلع جنوبي جاي گرفته كه با پلاني مستطيل شكل با طاق و چشمه پوشش يافته است. به جبهۀ جنوبي با ارتفاع بيشتر نسبت به بقيۀ جبهه ها تاكيد بيشتري صورت مي گرفته است. در جبهۀ شرقي و غربي مسجد كه به صورت دو اشكوبه «سقف، ‌هر طبقه از بنا » بنا شده است فضايي مخصوص (موسوم به غرفه) براي بانوان تعبيه گرديده و دو جبهه به وسيلۀ راهروي به يكديگر راه داشته اند. فضاهاي اين دو جبهه نيز با طاق و تويزه پوشيده شده اند.
كاربندي سقف دالان ورودي و شمسۀ نيم گنبد ضلع جنوبي از جمله تزيينات به كار رفته در بناست .تزيينات سردر مسجد با آجركاري به شيوۀ راسته و خفته از الحاقات بعدي بناست. ستونهاي پهن و مستحكم مسجدكه قرنها مسجد را سر پا نگهداشته نيز از جمله ويژگيهاي خاصّ اين مسجد است.
سرداب « زيرزمين » مسجد در كنار در ورودي اصلي و در سطح زيرين صحن به فرم شش ضلعي بنا شده و براي تأمين نور آن روزنه اي در سقف آن تعبيه شده است. سبك معماري زير زمين مسجد ، شبيه معماري شبستان مسجد است و در زمستان و تابستان، هوايي مطبوع دارد. مسجد جامع بافران ،تك مناره اي مدوّر وخشتي دارد كه از عناصر ارزشمند اين بنا و از بناهاي كم نظير تاريخي است و به استناد كتاب «فهرست آثار تاريخي ايران » در دوران سلجوقي بنا شده است. ابعاد خشتهاي مناره ۶×۳۰×۳۰ و ارتفاع مناره حدود ۲۱ متر و ورودي آن در كنار در اصلي مسجد و مقابل در ورودي سرداب و زيرزمين قرار دارد و به وسيلۀ ۵۸ پلۀ مارپيچي تعبيه شده در درون مناره مي توان به اوج مناره رفت.
منارۀ خشتي در دوره هاي بعد با آجر پوشانده شده و در دوران معاصر پايين آن را آجر نما كرده اند. در قديم از منارۀ مسجد در سحرهاي ماه مبارك رمضان براي سحر خواني و اعلام وقت سحر استفاده مي شده است.
از ديگر تغييراتي كه در مسجدكهن ايجاد شده قطع ارتباط غرفه هاي داخل شبستان مسجد است كه در سال ۱۳۴۷ انجام گرفته و با برداشته شدن راه ارتباطي دو غرفه، ارتباط بخش غربي ( ‌غرفۀ مورد استفاده مردان ) با بخش شرقي ( ‌غرفۀ مورد استفاده بانوان) گسسته شد. در سالهاي اخير نماي بيروني مسجد ،كاه گلي و پشت بام آن با ايزوگام ، پوشيده شده است. در ورودي سمت غربي ( ‌ورودي مردان ) در سال ۱۳۴۷ شمسي تغييريافت. در ورودي بانوان در ضلع شرقي مسجد قرار دارد. در مسجد جامع منبري گچي وجود داشت كه در كنار آن نوشته شده بود :‌
جز علي مظهر العجايب نيست
همه جا حاضر است و غايب نيست
كَتَبَه لطف الله ناييني.
اين منبر نيز در سال ۱۳۴۷ تخريب شده است.
فاصلۀ مسجد جامع بافران تا مسجد جامع نايين يك فرسخ است و از اين رو با توجّه به احكام خاص نماز جمعه ( لزوم رعايت حداقل يك فرسخ بين دو نماز جمعه) برگزاري نماز جمعه درآن رواست و در برخي دورانهاي گذشته ، نماز جمعه در آن برگزار شده است. معروف است كه تونلي اين دو مسجد جامع معتبر در نايين و بافران را به هم وصل نموده كه امروزه اين مسير، مسدود شده و اثري از آن باقي نيست. اين اثر تاريخي در تاريخ ۲۵/۳/۱۳۸۱ به شماره ۵۸۸۷ به عنوان اثر ملّي به ثبت ادارۀكل ميراث فرهنگي رسيده است
۲- یحچال بافران :
یخچال روستای بافران متعلق به دوران صفویه‌است.
۳- قلعه رستم در بافران :
در ورودی شهر بافران در بلندی واقع شده است و بیانگر قدمت این شهر کوچک می باشد .

گالری / عکس

بررسی موارد - 0

4.5

موقعیت

ارسال شده توسط :

شهرگرد
شهرگرد 1220 جاذبه ی ثبت شده

برچسب ها

جاذبه های مشابه :