بومیسم
جستجو

سنگ نوشته بیستون

جاذبه های تاریخی
  • بازدید - 112
سنگ نوشته بیستون

توضیحات

سنگ نوشته بیستون بزرگترین سنگ‌ نوشته جهان، نخستین متن شناخته شدهٔ ایرانی و از آثاردوران هخامنشیان ،واقع در شهرستان بیستون در سی کیلومتری شهر کرمانشاه بر دامنه کوه بیستون است. سنگ ‌نوشته بیستون یکی از مهمترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهم‌ترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گوماته مغ و به بند کشیدن یاغیان را نشان می‌دهد. سنگ نوشته بیستون در ارتفاع چند ده متری از سطح زمین و بر دامنهٔ جنوبی کوه پرآو ساخته شده است و از آثار به جای مانده از پلکانی در قسمت بالایی کوه بیستون احتمال می‌رود که سنگ تراشان از این راه برای رسیدن به محل سنگ نبشته استفاده می‌کرده‌اند و پس از پایان کار پلکان را به منظور غیرقابل دسترس کردن اثر تراش داده‌اند. سنگ نوشته بیستون بر صخره ای از جنس سنگ آهک ایجاد شده که بنا به آثار لعاب قهوه‌ای رنگی که سطح سنگ نبشته را پوشانده و همچنین بقایای سربی که در چند سطر نخست اثر دیده شده‌است به نظر می‌آید که در پایان کار برای افزایش طول عمر اثر تمام نمای آن را با اندودی ناشناخته پوشانده‌اند.
محوطه بیستون از آثار ملی ایران است و خود این اثر هم از سال ۲۰۰۶ یکی از آثار ثبت شدهٔ ایران در میراث جهانی یونسکو است. نام فارسی باستان اين كوه بُغستان یا بگستان به معنای جايگاه خدايان است و به روايت جغرافيدانان بهستون يا ستون‌های خوب است.بيستون از نظر شرايط جغرافيايی، در دوران‌های مختلف تاريخی مورد توجه بوده است و آثاری از اين دوره‌ها در خود به يادگار دارد. در مجموعه بيستون ۲۸ اثر در فهرست آثار ملی به ثبت رسيده است كه از مهم‌ترين آنها مي‌توان به سراب بيستون، بقايای گورستان قديمی، دژ تاريخی ،مجسمه هركول، فرهادتراش،وقف‌نامه شيخ علی‌خان زنگنه، و… اشاره نمود كه ۱۳ اثر به‌همراه سنگ‌نوشته در سال ۲۰۰۶ به ثبت جهانی رسيده است.اما مهم‌ترين و مشهورترين اثر باستانی در اين مجموعه نقش برجسته‌ كتيبه‌ داريوش است، با آشنا شدن با اين اثر باستانی مي‌توانيم خط ميخيی، پارسی باستان را بشناسيم و در مورد آداب و سنت‌های مردمان ۲۵۰۰ سال پيش اطلاعات ارزشمندی به‌دست بياوريم.
سنگ‌نوشته بيستون كه به كتيبه بيستون نيز شهرت دارد به سه زبان اكدی، عيلامی و پارسی باستان نوشته شده است. اين نوشته به نخستين سال فرمانروايی داريوش از زبان خود او می‌پردازد، سالی كه داريوش سراسر آن را در جنگ با پادشاهان ديگر كشورها سپری كرد، پس از كشته شدن برديا و افتادن حكومت به دست داريوش، در سراسر امپراطوری هخامنشی نزديک به ۱۹ شورش بزرگ و كوچک اتفاق افتاد.داريوش پس از سركوب اين شورش‌ها تصميم می‌گيرد كه مردمان عصر خود و آيندگان را در جريان چگونگی به‌دست گرفتن قدرت و نخستين سال فرمانروايی‌اش قرار دهد. داريوش اين بنای يادبود را بر بلندای صخره‌ای در كوه بيستون به يادگار گذاشته است. كه راهی پررفت و آمد است و محل عبور نظاميان از بابل و بغداد به سوی رشته كوه‌های زاگرس و همدان بوده است.
ارتفاع کلی کتیبه ۷ متر و ۸۰ سانتی‌متر و طول آن ۲۲ متر می‌باشد و در مرکز آن ۵ ستون به خط میخی فارسی باستان دیده می‌شود. هر یک از ۴ ستون اولیه قدری کمتر از ۲ متر عرض و ۴ متر ارتفاع دارد. متن فارسی باستان جمعاً ۵۲۵ سطر دارد. بر روی پنج ستون مذکور اهورامزدا بر روی صفحهٔ برآمده‌ای قرار گرفته و بر روی همهٔ این اشکال در حال پرواز است. اهورامزدا با چهرهٔ انسانی و ریشی مستطیلی تجسم یافته و از میان انوار یک فرص خورشید بسیار بزرگ که در حال نورافشانی، پدیدار گشته‌است. بر روی سر او یک تاج تابناک با شاخ‌هایی قرار گرفته که نشانه و رمز خدایی بودن اوست. اهورامزدا دست چپش را با حلقه‌ای به سوی داریوش دراز کرده و به این ترتیب مشغول انجام مراسمی مبنی بر تسلیم قدرت و سلطهٔ پادشاهی به داریوش می‌باشد.وی با دست راستش که بلند کرده خیر و برکت برای داریوش می‌خواهد. خود داریوش تاج پادشاهی بر سر دارد. سبیلهایش تابیده و ریشش مستطیلی شکل و به شیوهٔ ریش پادشاهان آشور است که ده طره داشته. داست راست داریوش به حالت دعا و راز و نیاز به سوی اهورامزدا دراز است و با دست چپش کمانی را گرفته‌است. داریوش به اندازهٔ معمولی یعنی به قد ۱۸۰ سانتی‌متر نشان داده شده‌است. داریوش با پای راست خود گئومات را زیر لگد انداخته به‌طوری‌که یک پا و دو دست گئومات به حالت تضرع بالا آمده‌است. از سمت چپ، در پشت سر داریوش دو نفر از درباریان نیزه‌دار و کماندار با تیرکش ایستاده‌اند و هر دو ریش‌های بلندی دارند.
با توجه به نقشه‌های نقش رستم، نیزه‌دار مذکور «گبری» و کماندار «آسپاتینا» می‌باشد. این دو نفر قدشان از داریوش کوتاه‌تر و در حدود ۱۵۰ سانتی‌متر است، ولی از پادشاهان یاغی که مجسمهٔ آن‌ها تا سینهٔ داریوش است (۱۲۰ سانتی‌متر)، بلندترند. پشت گئومات بلافاصله ۸ نفر از غاصبان تخت و تاج پادشاهی و پیشوای قبیلهٔ سکاها، «تیگراخائودا» که نظر به تیزی نوک کلاهش هشت سانتی‌متر از داریوش بلندتر است، نقش گردیده‌است. همهٔ آن‌ها به وسیلهٔ زنجیری به یکدیگر متصل هستند. قسمتی از مجسمه‌های کتیبهٔ بیستون در زمان دو جنگ جهانی موقعی که سربازان از کنار آن عبور کرده‌اند، ویران گردیده‌است. مجموعاً این نقوش حد متوسط ۳ متر ارتفاع و ۵٫۴۸ متر طول دارد.
منابع:باشگاه خبرنگاران جوان-ویکیپدیا

گالری / عکس

بررسی موارد - 0

نظری برای این پست ثبت نشده است

ارسال بررسی

برای ارسال نظر خود ابتدا وارد شوید یا ثبت نام کنید.

موقعیت

ارسال شده توسط :

تاریخ ایران
تاریخ ایران 2986 جاذبه ی ثبت شده

برچسب ها